Passaty

  Zespół wokalno-instrumentalny Passaty powstał jesienią 1964 r. przy Domu Kultury "Górnik" w Tychach. Założcielami byli gitarzyści: Wojciech Ginko i Jacek Wyrobiec. Dołączyli do nich: Stefan Kotapka - śpiew; Zbigniew Skupnik - gitara basowa i Grzegorz Ratajski - perkusja. Z grupą związany był Ryszard Wróbel, który pełnił rolę konferansjera oraz kierowcy i pracownika technicznego. Repertuar formacji na początku składał się z utworów The Shadows, The Animals i The Beatles.  Polskie teksty do zagranicznych piosenek pisała Wanda Ginko (nauczycielka - matka gitarzysty Passatów).
  Przed szerszą publicznością zespół zadebiutował 28 lutego 1965 r. w Rybniku na Turnieju Zespołów Młodzieżowych Polski Południowej. Dwa miesiące później grupa zdobyła jedno z 8 wyróżnień podczas Przeglądu Młodzieżowych Zespołów Muzycznych „Rytmy Katowic”. Wkrótce formację objęła swoją opieką kopalnia "Ziemowit" - Passaty miały zarezerwowaną salę prób w tyskim Teatrze Małym, swój sprzęt muzyczny i nagłaśniający oraz wynajęty od kopalni autokar. W tym czasie grupa krótko współpracowała z wokalistką Dorotą Jerchel.
  Zespół wziął udział w eliminacjach do Wiosennego Festiwalu Muzyki Nastolatków w 1966 r., w których zwyciężyli w okręgu katowickim. Grupa zdobyła laury na II Ogólnopolskim Przeglądzie Wokalistów i Zespołów Muzyki Rozrywkowej w Gliwicach, gdzie S. Kotapka triumfował indywidualnie w kategorii wokalistów (wyprzedzając m.in. Andrzeja Rosiewicza i Tadeusza Woźniaka). Solistę wyróżniono również w finale Wiosennego Festiwalu Muzyki Nastolatków (Gdańsk - 16.07.1966 r.). W efekcie zespół zaproszono na sesję nagraniową do Młodzieżowego Studia "Rytm". Część nagrań ukazała się na płytach składankowych. Grupa wystąpiła podczas "Koncertu młodości", odbywającym się podczas IV KFPP w Opolu. Grupa zagrała jako ostatni wykonawca, po zespołach Blackout i Skaldowie. W czasie występu formacji młodzież zdemolowała część widowni. W wyniku tych wydarzeń władze zakazały Passatom występów na kolejnych festiwalach opolskich. (*)   Nowym członkiem zespołu został Waldemar Dubaniowski - pianino, organy. Na jedną z prób grupy W. Dubaniowski dostarczył tekst i nuty ludowej piosenki z Żywiecczyzny, która jako "Góralka" stała się najbardziej znanym utworem formacji.
   W 1967 r. Passaty zajęły 3 miejsce na III Ogólnopolskim Przeglądzie Wokalistów i Zespołów Muzyki Rozrywkowej w Gliwicach, a S. Kotapka powtórzył ubiegłoroczny sukces. Wkrótce potem grupa zarejestrowała kilka utworów dla audycji pt. "Passaty wieją na Śląsku" (Program III Polskiego Radia) oraz wystąpił w Telewizyjnym Klubie "Po Szóstej".
  Zaplanowane wyjazdy do Czechosłowacji i na Kubę - na zaproszenie Radiofonii Kubańskiej - nie doszły do skutku. Zerwanie współpracy z kopalnią "Ziemowit", ukończenie szkół średnich i rozpoczęcie nauki na wyższych uczelniach oraz powołanie wokalisty do wojska spowodowały rozpad zespołu. Ostatni koncert grupy odbył się 1 maja 1967 r. na tarasie Teatru Małego w Tychach.
  
 Powołany do służby w Marynarce Wojennej Stefan Kotapka występował w Reprezentacyjnym Zespole Flotylla. Po wyjściu z wojska w latach 1970-1974 r. śpiewał z zabrzańskim zespołem Pasaty, składającym się z muzyków grupy Rhythm Redivivus.

  28 czerwca 1987 r. w Teatrze Małym w Tychach Passaty reaktywowały się na jeden koncert. Grupa wystąpiła w swoim żelaznym składzie: S. Kotapka - śpiew; W. Ginko - gitara; J. Wyrobiec - gitara; G. Ratajski - perkusja; Z. Skupnik - gitara basowa; R. Dubaniowski - instrumenty klawiszowe. W finale koncertu z formacją wystąpił Tomasz Szwed.

  Po kolejnych dwudziestu latach, w 2007 r., po kilku próbach Passaty dały koncert w Muzeum Miejskim w Tychach.
  W zespole zabrakło wtedy J. Wyrobca, po rozpadzie grupy pracującego w kopalni Ziemowit, który zmarł w 1999 r.
  Nie żyje także R. Dubaniowski, który w 2007 r. był specjalistą ds. BHP w jednym z mysłowickich zakładów.
  16 marca 2015 r. w Zabrzu zmarł S. Kotapka. Był on inżynierem budownictwa i kierował m. in. oddziałem inwestycji i remontów Sadu Okręgowego w Gliwicach.
  G. Ratajski został architektem. Zaprojektował m. in. tyskie kościoły: bł. Karoliny i Matki Bożej Królowej Aniołów.
  W. Ginko profesjonalnie zajmował się hodowlą koni. Zakładał m. in. stadninę w Zbrosławicach, jest współwłaścicielem staniny w Chróstach.
  Z. Skupnik zamieszkał w Gdyni, gdzie prowadził zakład elektromechaniki pojazdowej.
  R. Wróbel prowadził szkołę nauki jazdy.

Passaty (pierwotny skład)
od lewej: S. Kotapka, G. Ratajski, Z. Skupnik, W. Ginko, J. Wyrobiec

NAGRANIA PŁYTOWE:

SP SP-177 Pronit (1967) [Składanka]
Gdyby tak zmienił się świat

LP XL 0417 Pronit (1967)
[RÓŻNI WYKONAWCY] COCTAIL MŁODOŚCI [Składanka]
Góralka
Skład: S. Kotapka - śpiew; W. Ginko - gitara; J. Wyrobiec - gitara; Z. Skupnik - gitara basowa; G. Ratajski - perkusja

LP XL 0435 Muza (1967)
[RÓŻNI WYKONAWCY] Z MŁODOŚCIĄ NA TY  [Składanka]
Kołysanka zza siódmej góry / Gdyby tak zmienił się świat
Skład: S. Kotapka - śpiew; W. Ginko - gitara; J. Wyrobiec - gitara; Z. Skupnik - gitara basowa; G. Ratajski - perkusja

LP SX 3052 Muza (1991)
CK CK-1241 Muza (1991)
[RÓŻNI WYKONAWCY] ZŁOTE LATA POLSKIEGO BEATU 1967 vol. 2
Kołysanka zza siódmej góry 
Skład: S. Kotapka - śpiew; W. Ginko - gitara; J. Wyrobiec - gitara; Z. Skupnik - gitara basowa; G. Ratajski - perkusja

CD Kameleon Records  KAMCD 131  (2024)
ZAZDROŚCI ŚWIAT SZESNASTU LAT - NAGRANIA ARCHIWALNE Z LAT 1966-1967
Zazdrości świat szesnastu lat (PR 1967)  (2:12) / Kołysanka zza siódmej góry  (PR 1967)  (3:07) / Nowy wstaje dzień  (PR 1967)  (1:58) / Twoje szpileczki  (PR 1967)  (1:30) / Kłopoty z telefonem  (PR 1967)  (2:14) /   (PR 1967)  (2:44) / Gdyby zmienił się świat  (PR 1967)  (3:05) / Zbyteczny trud  (PR 1967)  (2:17) / Góralka  (PR 1967)  (3:39) / Zapowiedź  (Live - WFMN 1966)  (1:03) / Tete-a-tete  (Live - WFMN 1966)  (2:12) / Dom wschodzącego słońca  (Live - WFMN 1966)  (3:47) / Odpocznij Beethovenie  (Live - WFMN 1966)  (2:55) / Kłopoty z telefonem  (Live - WFMN 1966)  (2:30) / To niby takie proste  (Live - Koncert - Tychy 1987)  (2:45) / Powiedz mała  (Live - Koncert - Tychy 1987)  (2:00) / Opowieść o miłości  (Live - Koncert - Tychy 1987)  (2:38) / Zabawa w miłość  (Live - Koncert - Tychy 1987)  (2:09) / Shazam!  (Live - Koncert - Tychy 1987)  (1:00) / Gitar śpiew  (Live - Koncert - Tychy 1987)  (3:39) / Daj mi znak  (Live - Koncert - Tychy 1987)  (3:11) / Apache  (Live - Koncert - Tychy 1987)  (2:31) /  W młodości swej  (Live - Koncert - Tychy 1987)  (5:02) / Góralka  (Live - Koncert - Tychy 1987)  (3:05) / Upadłem na głowę  (Live - Koncert - Tychy 1987)  (2:58) / Hello Mary Lou  (Live - Koncert - Tychy 1987)  (2:56) / Pogoda (Nagranie z 2024 r.)  (2:49)

CD  GAD Records  GAD CD 108  (2019)
[RÓŻNI WYKONAWCY] ZE SZPULOWCA BIGBITOWCA
Zbyteczny trud


NAGRANIA RADIOWE:

1966-1967:
Góralka; Kołysanka zza siódmej góry; Gdyby tak zmienił się świat; Kłopoty z telefonem; Nowy wstaje dzień; Blowin'In The Wind; Taki już los mój; Twoje szpileczki; Zbyteczny trud; Zazdrości świat szesnastu lat; Odpocznij Beethovenie

Passaty w kąciku muzycznym "Ze szpulowca bigbitowca" (autor red. Michał Owczarek) w ramach audycji "Piosenki bez granic" Wojciecha Manna (Program 3 Polskiego Radia)
2013-03-03 "Zbyteczny trud" (1967)
2016-10-16 "Tête-à-tête" (cover utworu The Hollies "You Know He Did") wykonaną 17 lipca 1966 roku w gdańskim finale "Wiosennego Festiwalu Muzyki Nastolatków"
2019-05-10  "Kłopoty z telefonem" wykonaną także w gdańskim finale "Wiosennego Festiwalu Muzyki Nastolatków"


 Źródła:
"Encyklopedia Polskiej Muzyki Rockowej - ROCK'N'ROLL 1959-1973" - autorzy: Jan Kawecki, Janusz Sadłowski, Marek Ćwikła, Wojciech Zając
https://pl.wikipedia.org/wiki/Passaty
https://katowice.wyborcza.pl/katowice/7,35055,2413455.html?disableRedirects=true   (dostęp 1.04.2022) (obecnie artykuł niedostępny)
https://tychy.naszemiasto.pl/passaty-slaskie-czerwony-gitary-tylko-trzy-lata-ale-pelne-sukcesow/ar/c1p2-27128767
https://tychy.naszemiasto.pl/stefan-kotapka-nie-zyje-zmarl-wokalista-zespolu-passaty/ar/c13-3321523
https://kultowenagrania.pl/product/va-ze-szpulowca-bigbitowca-cd/
https://www.kameleonrecords.pl/sklep/passaty/zazdrosci-swiat-szesnastu-lat/
"Historia Passatów - zespołu bigbitowego z Tychów" (autor: Jarosław Jędrysik) [NOWE INFO nr 5 (228) z dn. 28 lutego 2023 r.] (Skan przesłany przez Pana Grzegorza Ratajskiego)
nieznany z tytułu artykuł Piotra Zawadzkiego (nazwa periodyku i data wydania nieznana) (Skan przesłany przez Pana Grzegorza Ratajskiego) [tekst i zdjęcie]
skany artykułów prasowych z lat sześćdziesiątych nadesłane przez Pana Grzegorza Ratajskiego


(*) informacja o występie Passatów w Koncercie młodości" w ramach IV KFPP Opole 1966 oraz jego reperkusjach wystepuje zarówno w biogramie zespołu na Wikipedii oraz w artykule na łamach katowickiego dodatku lokalnego Gazety Wyborczej. Niestety, w książce "Opole. Kronika festiwalowa. Tom I: 1963-67" (autor: Jan Kawecki) [wyd. GAD Records, 2023 r.] nie ma informacji o występie grupy na tym festiwalu. 

Różnice pomiędzy datami nagrań radiowych w książce "Encyklopedia Polskiej Muzyki Rockowej - ROCK'N'ROLL 1959-1973", a datami na okładce albumu wydanego przez Kameleon Records spowodowały, że wpisałem je w jednym miejscu pod datą 1966-1967.


[Artykuł uzupełniony i zaktualizowany dnia 22.12.2025 r.]